فصل سوم : حائر و ويرانى آن به دست متوكّل عباسى هنوز بيشتر از چهل سال از تخريب حائر مقدس به دست هارون الرشيد ، نگذشته بود كه نوبت به نوادهء او ، جعفر متوكل ، پسر معتصم ، پسر هارون الرشيد ، رسيد و بار ديگر حائر مقدس ، مورد تهديد و تخريب قرار گرفت . او در مدّت پانزده سال زمامدارى خود ، در مقاطع مختلف و با تأسّى به سيره و روش پيشينيان خويش مانند منصور و رشيد ، چهار مرتبه قبر امام حسين ( ع ) را ويران كرد ؛ محلّش را شخم زد و به زير كشت برد . به راستى كُنيهء « نِرون عرب » ، برازنده متوكل بود ، زيرا بىرحمى ، سنگدلى و بيدادگرى او به اوج خود رسيد . متلاشى شدن امپراطورى عباسى در دوران وى ، آغاز گشت و فساد در اركان دولتش نفوذ كرد ؛ در حالى كه او ، سرگرم عيش و نوش و تسليم هوا و هوس خويش و دائم الخمر بود . دوران خلافت وى ، آميزه‌اى از ترس و ارعاب و فشار ، بر اقشار مختلف امّت بود و آزادانديشان از كارهاى دولتى ، دورى مىجستند . متوكّل بزرگان معتزله را به ژرفاى زندان‌ها افكند و املاك و دارايى آنها را مصادره نمود . او از بددلى نسبت به علىّ بن ابىطالب ( ع ) و خاندان آن حضرت ، كارش به جايى رسيد كه قبر امام حسين ( ع ) را ويران ساخت و دستور داد ، محلّ آن را كشت كنند و آبيارى نمايند ؛ همان‌گونه كه